Боль какой род в белорусском языке

Какого рода слово БОЛЬ в Белорусскимоно языке СРОЧНО.

Шмат легенд звязана з гэтымі дрэвамі. У іх абавязкова прысутнічаюць закаханыя, якіх разлучылі сілаю. Адна з легенд апавядае пра тыя часы, калі ў Нясвіжы быў створаны прыгонны тэатр.

Падзеі адбываліся ў другой палове XVIII стагоддзя. У Слуцку таксама існаваў у той час прыгонны тэатр. Браты Міхал і Геранім Радзівілы часта пазычалі адзін аднаму артыстаў. На слуцкай сцэне балет развіваўся значна раней, чым у Нясвіжы, дзе спачатку аддавалі перавагу драматычнаму мастацтву. Калі ў Нясвіжы задумалі паставіць некалькі балетных спектакляў, са Слуцка прывезлі артыстаў-танцораў у абмен на таленавітых нясвіжскіх музыкантаў.

Паданне расказвае, што сярод балерын вызначалася талентам і прыгажосцю семнаццацігадовая Гануся. Стройная, з вялікім блакітнымі вачыма, якія ў танцы запальваліся агнём незвычайнага натхнення, яна пакарала сэрцы гледачоў. Не маглі застацца раўнадушнымі да вялікага таленту простай дзяўчыны нават князі і іх шматлікія знакамітыя госці. Некаторыя з гасцей спадзяваліся знайсці спагадлівы адказ на свае заляцанні і былі пакрыўджаны, калі артыстка рэзка і рашуча адмаўляла ўсім, нягледзячы на паходжанне і званні. Гэта абражала фанабэрыстых паклоннікаў, якія нават спрабавалі скардзіцца самому князю і патрабавалі адправіць яе на канюшню. Каб пазбегнуць прызнанняў у каханні, зневажальных падарункаў, танцорка вымушана была пасля спектакля хавацца ў патаемных месцах. Часта для гэтай мэты яна выкарыстоўвала старыя дэкарацыі за сцэнай.

Нясвіжскі мастак, малады прыгажун Язэп, які не аднойчы рыхтаваў дэкарацыі да спектакляў, ведаў, дзе хавалася дзяўчына. У яго сэрцы агонь кахання гарэў яшчэ з таго моманту, калі ён першы раз убачыў Ганусю ў замку. Гануся таксама марыла аб вялікім каханні, якое часта павінна была перадаваць у танцы, але ніколі яшчэ не перажывала ў сапраўдным жыцці. Яна даўно звярнула ўвагу на маладога мастака і чакала прызнання толькі ад яго. Язэп жа лічыў сябе недастойным увагі такой таленавітай балерыны. Дзяўчына здавалася яму недасягальнай зоркай, ідэалам. Больш за ўсё ён баяўся словамі прызнання абразіць, напалохаць каханую і страціць яе давер і прыхільнасць.

Такое становішча цягнулася амаль два гады. Хутка закончваўся тэрмін дагавору, і Гануся павінна была вярнуцца ў Слуцк. Адчай, які перажываў юнак пры думцы аб расставанні, дапамог яму перамагчы нерашучасць і прызнацца любай у сваім вялікім каханні. Доўгачаканыя словы ўсхваляванага хлопца знайшлі водгук у сэрцы дзяўчыны. Шчаслівыя закаханыя вырашылі звярнуцца да князя Міхала за дазволам на шлюб. Нясвіжскі князь даў згоду на вяселле, але патрэбна было ведаць яшчэ, што скажа слуцкі Радзівіл. Тут трэба зазначыць, што слуцкі князь вызначаўся хваравітай жорсткасцю ў адносінах да прыгонных. Для яго найвялікшай асалодай было слухаць енкі паднявольных, якіх сурова каралі за самую нязначную правіннасць. Здарылася самае страшнае: жорсткі князь у вялікім гневе загадаў закаваць дзяўчыну ў кайданы і даставіць яе назад у Слуцк. Пачуўшы гэта рашэнне, закаханыя вырашылі ўцякаць. Але салдаты злавілі ўцекачоў недалёка ад Нясвіжа. Апошні абдымак іх і роспач былі такімі адчайнымі, што нават сэрцы салдатаў не вытрымалі: яны плакалі разам з тымі, каго павінны былі разлучыць. Закаваную ў кайданы Ганусю павезлі ў Слуцк, а праз некалькі дзён у Нясвіжы даведаліся, што дзяўчына загінула. Ніхто дакладна не мог сказаць, што з ёй здарылася: ці яна сама дабравольна пакінула гэты свет, у якім не магла жыць без каханага, ці загінула ў страшэнных пакутах у змрочным падзямеллі.

3 той пары Язэп у любое надвор’е хадзіў на месца іх апошняга расстання і праводзіў там цэлыя гадзіны. Можа гэта ён пасадзіў і выгадаваў у памяць аб сваім адзіным каханні незвычайныя дрэвы. Фактам з’яўляецца тое, што ён адрокся ад свету, пайшоў у манастыр і ўсё жыццё аддаў мастацтву.

Дуб і сасна дажылі да нашых дзён. Расказваюць, што ў час апошняй вайны немцы хацелі вывезці гэты цуд прыроды ў Германію, але не паспелі. Неразлучныя дрэвы неаднойчы прыцягвалі ўвагу мастакоў, паэтаў, музыкантаў. На жаль, сасна ў 1999 годзе загінула.

Источник

Лингвист: У белорусов свой русский язык

Любого белоруса, независимо от его возраста, уровня образования или места в обществе, без труда отличат от москвича, стоит ему сказать хоть пару слов. Какие еще различия, кроме фонетических, есть в русском языке, на котором говорят белорусы, от русского, на котором говорят россияне? Об этом в эфире Радио TUT.BY рассказала доцент кафедры стилистики и литературного редактирования Института журналистики БГУ, кандидат филологических наук Галина Гвоздович.

Полный вариант беседы слушайте тут

Чем отличается русский язык, на котором мы говорим в Беларуси, от того, на котором разговаривают в Москве или Санкт-Петербурге?

На каких уровнях все-таки больше всего проявляются различия: лексика, грамматика, синтаксис, фразеология или орфография?

Больше всего особенностей в фонетике. Если белорус появляется в России, то знающие люди его сразу вычислят. Я спросила у своей московской подруги, как она определяет наших людей в России. Она ответила мне, что белорусов выдает звук [ч]. То есть, как бы мы его ни смягчали, все равно мы произносим его не так, как россияне. Даже у людей, которые живут в России около тридцати лет, проскальзывает белорусское [ч’].

Какие слова употребляют только в белорусской версии русского языка?

Я думаю, что это слова, которые касаются нашей белорусской жизни и культуры. Например, название праздника Купалье. В русском языке такого торжества нет. То же самое можно сказать о названии хлеба «Спадчына». В русском языке это слово будет употребляться, потому что оно означает название белорусского продукта.

Какие типичные ошибки совершают белорусы, когда разговаривают на русском языке?

Читайте также:  Видеоролики для изучения немецкого языка

В глаголе былА белорусы ставят ударение на первый слог. Явление интерференции встречается достаточно часто. Это наложение норм одного языка на другой. Я помню, как одна преподавательница возмущалась, почему студенты фамилию Шмидт пишут без буквы Д. А дело в том, что в белорусском языке правильно писать Шмит, поэтому студенты допускают такую ошибку. Иногда ошибки в ударении возникают оттого, что в русском и белорусском языках ударение разное.

Иногда ошибки возникают из-за незнания формы рода. Например, в русском языке слово «гусь» мужского рода, а в белорусском языке это существительное женского рода. Очень часто встречаются ошибки в глагольном управлении. Нужно говорить не смеюсь «с тебя», а «над тобой».

Трасянка чаще проявляется как коверкание белорусами русского или белорусского языка?

Россияне очень неохотно используют слово Беларусь для обозначения нашей страны. Имеет ли смысл их переубеждать и говорить, что наша страна называется не Белоруссия, а Беларусь?

Как вы относитесь к последним изменениям в русской орфографии типа «вкусное кофе», «обеспечЕние» и так далее? Не приведут ли такие изменения к деградации языка?

Если мы возьмем словарь Аванесова для работников радио и телевидения, то в нем слово «кофе» дается в двух вариантах: мужского и среднего рода. Дело в том, что изначально слово «кофе» произносилось как «кофий», поэтому оно было мужского рода. С течением времени это слово изменилось, но род остался прежним. В русском языке есть правило: если существительные одушевленные неизменяемые, тогда это существительное будет мужского рода: шимпанзе, кенгуру, а также если слово, обозначающее родовое понятие, относится к этому роду: хинди (язык), сирокко (ветер). Остальные неодушевленные существительные относятся к форме среднего рода: такси, пальто, метро. Слово «кофе» в народе постепенно начало приближаться к форме среднего рода.

А зачем слова «обеспЕчение» и «мАркетинг» делать «маркЕтингом» и «обеспечЕнием»?

Есть хорошее выражение древних философов: «Ветру нельзя приказать, в какую сторону дуть». Язык можно сравнить с ветром, потому что ему очень сложно указать, в какую сторону дуть и какую норму устанавливать. Раньше слово «фольгА» было «фОльгой». Изначально правильно говорить «йогУрт», а в рекламе ставят ударение на первый слог. Когда этот продукт начал массово поступать в нашу страну, новое ударение пришло из английского языка, а наши люди поленились заглянуть в русский словарь.

Видимо, в России и Беларуси ветер, который не изменишь, дует в разных направлениях?

В Беларуси, как и в России, русский язык тоже литературный и государственный. Многие говорят, что может присутствовать вариант русского языка в Беларуси. Такой регионализм на самом деле присутствует. В Молдове свой русский язык, а в Беларуси свой. Но это не диалекты. В целом, это все тот же русский язык. Нужно почаще заглядывать в словарь, и тогда не будет возникать никаких проблем. Ошибается тот, кто ничего не делает.

Источник

сильная боль

1 сильный

сильные доводы — моцныя (важкія, грунтоўныя) довады

он силён в математике — ён моцны ў матэматыцы, ён добра дасведчаны ў матэматыцы, ён добра ведае матэматыку

2 боль

3 нелинейность сильная

4 особенность сильная

5 Не взвидеть света (испытать сильную боль)

6 Бержа сильная гипотеза

7 сильная производная

8 владеть

9 головной

10 колющий

11 мучительный

мучительная боль — пякельны (нясцерпны, страшэнны) боль

12 нащипать

13 нащипывать

14 невыносимый

15 ноющий

16 облегчать

17 острый

18 отвлекать

19 переболеть

20 пройти

заговорившись, пройти поворот дороги — загаварыўшыся, прайсці паварот дарогі

прошёл ещё один день — прайшоў (мінуў, прамінуў) яшчэ адзін дзень

См. также в других словарях:

сильная — • сильная атака • сильная боль • сильная борьба • сильная вера • сильная вибрация • сильная волна • сильная воля • сильная горячка • сильная гроза • сильная доза • сильная жажда • сильная жара • сильная зависимость • сильная засуха • сильная… … Словарь русской идиоматики

боль — • адская боль • безумная боль • глубокая боль • дикая боль • жгучая боль • жестокая боль • жуткая боль • зверская боль • лютая боль • мучительная боль • невозможная боль • невыносимая боль • немилосердная боль • непереносимая боль • нестерпимая… … Словарь русской идиоматики

боль — безнадежная (Бальмонт); жестокая (Муйжель); жгучая (Блок, Мам. Сибиряк, Мей); жуткая (Радимов); заунывная (Серафимович); лютая (Бунин, П.Я.); мучительная (Л.Толстой); надоедливая (Муйжель); невыносимая (Цензор); нестерпимая (П.Я.); острая… … Словарь эпитетов

боль — психическое состояние, возникающее в результате сверхсильных или разрушительных воздействий на организм при угрозе его существованию или целостности. Б. ценнейшее приобретение эволюции животного мира. Исключительно велико клиническое значение Б.… … Большая психологическая энциклопедия

БОЛЬ ГОЛОВНАЯ — мед. Головная боль один из наиболее частых симптомов в клинической практике. Термин головная боль включает все типы боли и дискомфорта, локализованные в области головы, но в быту его чаще используют для обозначения неприятных ощущений в области… … Справочник по болезням

БОЛЬ — Гонять боли. Прибайк. Безуспешно, безрезультатно применять какие л. средства для излечения кого л. СНФП, 23. Подь ты весь к боли! Сиб. Бран. Отстань, отвяжись. ФСС, 191. Боль больная. Дон. Сильная физическая или душевная боль. СДГ 1, 35. Боль… … Большой словарь русских поговорок

БОЛЬ ГОЛОВНАЯ ПУЧКОВАЯ — мед. Пучковая головная боль приступы односторонней крайне интенсивной головной боли. Приступы продолжаются от 10 15 мин до 3 ч и повторяются несколько раз в сутки обычно в одно и то же время. Появляются сериями (пучками), длящимися в течение… … Справочник по болезням

Боль головная пучковая — Син.: Боль головная кластерная. Боль головная «гистаминовая». Невралгия Гарриса. Мигрень гроздеподобная. Мигрень Хортона. Возникающая внезапно без продромальных явлений и ауры, чаще через 1–3 часа после засыпания (в фазе быстрого сна), реже днем … Энциклопедический словарь по психологии и педагогике

БОЛЬ — неприятное физическое или душевное состояние. Однако всякое ощущение, даже приятное, при определенной интенсивности трансформируется в боль. Различают собственно физиологическую боль (например, зубная боль) и психологическую боль (например,… … Евразийская мудрость от А до Я. Толковый словарь

Читайте также:  Select как переводится на русский язык

Боль больная — Дон. Сильная физическая или душевная боль. СДГ 1, 35 … Большой словарь русских поговорок

БОЛЬ — своеобразное состояние организма, возникающее в результате воздействия повреждающих раздражителей, вызывающих органич. или функциональные расстройства. В процессе эволюции R. приобрела значение как средство самосохранения организма и его… … Ветеринарный энциклопедический словарь

Источник

1. Мову надо беречь

Если русским языком в мире владеют около 140 миллионов человек, то белорусский относится к числу уязвимых по классификации ЮНЕСКО, поскольку его использование территориально ограничено. Помимо Синеокой, белорусским языком пользуются жители некоторых приграничных районов Польши, Украины, есть небольшое число носителей в Чехии. По данным на 2010 год, в мире по-белорусски свободно говорят около 6,5 миллиона человек.

Интересный факт: в Польше белорусский язык имеет статус вспомогательного в городе (гмине) Хайнувка, Орля, Наревка, Чиже (это юго-восток Подляского воеводства).

2. Восточнославянский, но с массой заимствований

Белорусский относится к восточнославянской языковой группе. Он сохранил большое количество слов с древнеславянскими корнями. По звучанию для «русскоязычного уха» белорусский язык несколько напоминает польский и украинский, однако он более мелодичный и тягучий. Белорусам не составит особого труда понять польскую речь, если она звучит четко и медленно. Встречается немало заимствований и из западно-европейских языков, в том числе немецкого, французского и даже древней латыни.


Фото: Flickr


Фото: ГИБДД РБ

ТЕСТ «СВ»: где поет «жалейка» и почему олень в шарфике?

Малая родина, белорусские корни, геральдика и фольклорные мотивы… Проверьте свою эрудицию!

8. Трудности перевода

И бонус — верш (стихотворение) Максима Богдановича, классика белорусской поэзии, который вырос в России, но создал несколько томов великолепных сонетов, поэм и стихов.

Зорка Венера ўзышла над зямлёю,
Светлыя згадкi з сабой прывяла.
Помнiш, калi я спаткаўся з табою,
Зорка Венера ўзышла.
З гэтай пары я пачаў углядацца
Ў неба начное i зорку шукаў.
Цiхiм каханнем к табе разгарацца
З гэтай пары я пачаў.
Але расстацца нам час наступае;
Пэўна, ўжо доля такая у нас.
Моцна кахаў я цябе, дарагая,
Але расстацца нам час.
Буду ў далёкім краю я нудзіцца,
Ў сэрцы любоў затаіўшы сваю;
Кожную ночку на зорку дзівіцца
Буду ў далёкім краю.
Глянь іншы раз на яе, – у расстанні
Там з ёй зліём мы пагляды свае.
Каб хоць на міг уваскрэсла каханне,
Глянь іншы раз на яе.

Источник

Род назоўнікаў: моўная хвілінка са Sputnik

Назоўнікі ў беларускай мове маюць катэгорыю роду:

Мужчынскі род: бацька, дом, сон;

Жаночы род: маці, радзіма, сукенка;

Ніякі род: дзіця, сонейка, шчасце;

Агульны род: плакса, забіяка, сірата.

Вызначэнне роду назоўніка

Часам вызначыць род назоўніка бывае складана, калі слова запазычана з іншай мовы. У нескланяльных агульных назоўнікаў да мужчынскага роду адносяцца словы, якія называюць асоб і істот мужчынскага полу (самелье), тое ж самае правіла дзейнічае для асоб жаночага роду (лэдзі, мадам). Да ніякага роду адносяцца назоўнікі, якія называюць неадушаўлённыя прадметы (паліто, метро).

Род уласных назоўнікаў

Калі ўласны назоўнік не скланяецца, яго род вызначаецца па лексічным значэнні: так, Каларада – штат, слова штат – мужчынскага роду, таму і Каларада будзе мужчынскага роду і гэтак далей. Але калі ўласны назоўнік можна праскланяць, род вызначаецца па тыпе скланення: Прыпяць – жаночы род, Сож – мужчынскі.

Назвы населеных пунктаў множнага ліку не маюць катэгорыі роду: Баранавічы, Радашковічы, Ашмяны.

Скарачэнні і абрэвіятуры

У выпадку, калі абрэвіятура не скланяецца, яе род вызначаецца па апорным слове. Так, для БДУ (Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт) гэта будзе слова ўніверсітэт: мужчынскі род, для БТ (беларускае тэлебачанне) – тэлебачанне: ніякі род.

Калі абрэвіятура або скарочанае слова можна праскланяць, род таксама вызначаецца па тыпе скланення: сяльгас, ЖЭС – мужчынскі род, Белкніга – жаночы.

Які боль: несупадзенні ў родзе ў беларускай і рускай мовах

Шмат словаў, якія ў рускай мове адносяцца да жаночага роду, мужчынскага роду ў беларускай і наадварот. Нажаль, правіла тут ніякага няма, гэтыя словы трэба проста запамятаць.

Вербная магія або вярба на ўсялякую патрэбу

Нарэшце распусцілася вярба і ў паветры залунала свята. Паабапал дарог, на фоне яшчэ шэрых лясоў жоўтыя ад пяшчотных кветак вербы, свецяцца нібыта свечы ў храмах, нагадваючы ўсім аб надыходзе свята.

Вербніца – прадвесніца Вялікадня – узнёслае ўрачыстае свята. У хрысціянстве яно прымеркавана да Уваходу Ісуса Хрыста ў Іерусалім, дзе народ сустракаў яго пальмавым лісцем. У беларусаў сімвал свята – вярба, якую падчас набажэнства асвячаюць у храмах. Чаму свецяць вярбу, а не пальмавае лісце ў народзе тлумачылі так:

«Ну, а ў нас пальмаў ужэ ж няма, то і рашылі вярбу. Вот паэтаму і вярба».

У некаторых мясцінах Гарадзенскай губерніі яшчэ ў 19 стагоддзі на Вербніцу прывозілі ў цэрквы вярбу цэлымі дрэвамі з карэннямі і пасля асвячэння ламалі з яе галіны.

Што пра свята людзі кажуць

Аб тым, як Хрыстос уваходзіў у Іерусалім, народ складаў легенды. На Гомельшчыне гэтую падзею пажылыя людзі апісвалі так:

«Бог ехаў на кані. Людзі расцілалі палотны, багатыя расцілалі каўры, дарогу ўсцілалі. А бедныя ўсцілалі ветачкі. Так Бог не паехаў па каўрах і палотнах, а паехаў па ветачках».

З цягам часу «вярбой» у народзе сталі называць галінкі вярбы, аздобленыя каляровымі сухімі кветкамі, травамі, каласкамі, мохам і інш. Яны імітавалі сабой «пальмы«. Вядома ж, у розных рэгіёнах Беларусі ёсць свае, адметныя традыцыі аздаблення велікодных верб з выкарыстаннем прыродных матэрыялаў. Сярод іх асабліва вылучаюцца вядомыя на ўвесь свет так званыя «Віленскія пальмы«. У мастацкім аздабленні гэтых вербаў удала спалучыліся народныя традыцыі і беларусаў, і літоўцаў. «Пальмы«, падобныя на «віленскія«, распаўсюджаны таксама і ў заходняй частцы Беларусі, якая мяжуе з Літвой, на Браслаўшчыне, Гарадзеншчыне, у Лідзе, Гродна, на Астравеччыне.

Для вырабу такіх «пальм» нарыхтоўваюцца палачкі рознага памеру ад 50 да 70 см. Каб складаўся ўзор, да іх прывязваюцца ў адпаведным парадку сухія кветкі рознакаляровага геліхрызума і іншых сухацветаў, каласы збожжа, сухія травы, якія ў сваю чаргу фарбуюцца ў яркі зялёны колер. Над іх стварэннем напрацягу года працуюць цэлыя сямейныя дынастыі, ствараючы сапраўдныя творы традыцыйнага мастацтва.

Читайте также:  Выясните с помощью таблицы классификация некоторых языков

У Вербную нядзелю «пальмы» можна сустрэць і нават набыць на кірмашах каля цэркваў і касцёлаў буйных гарадоў. І не толькі набыць, але і пагутарыць, даведацца шмат цікавага аб народных завядзёнках, бо яшчэ жывая вера аб магічных уласцівасцях вербных галінак.

Вербныя завядзёнкі

Як толькі ў народзе не выкарыстоўвалі асвечаную вярбу! Ёю лячылі не толькі людзей, жывёл але і прадметы побыту, з ёй варажылі на замужжа, хадзілі на могілкі, асвячалі агарод і інш. Асабліва моцнай яна лічылася ў Вербніцу. Вось некаторыя прыклады народных завядзёнак і побытавай магіі.

Чаму свецяць вярбу? На гэта пытанне адказваюць па-рознаму. Напрыклад, жыхары вёсак Полацкага раёна мяркуюць, што «вярбу свецяць, каб жыта ішло такое высокае і чыстае, як вярба. А ядловец засцерагае ад усякага зглазу, ад уреда» (Ганна Баратынская, 1912 г.н., в. Мураўшчына).

Куды дзець старую вярбу? Гараджане пакідаюць іх у скрынях каля царквы, калі прыходзяць на набажэнства. А на вёсцы свае завядзёнкі. Мінулагоднія вербы палілі, а вось прыгожых букецікаў, якімі была аздоблена вярба, было шкада, таму часта іх надоўга пакідалі за абразамі, далучаючы да новых вербаў. Так і цяпер амаль у кожнай сялянскай хаце абраз упрыгожваюць галінкі асвечанай вярбы.

Вербны букецік замацоўвалі за абразамі, каб не толькі ўпрыгожваў покуць, але і засцерагаў хату ад маланкі. Летам, як толькі ў небе загрыміць – выстаўлялі ў вакно сухія галінкі вярбы і грымоты абыходзілі сялібу бокам.

Перш чым трапіць за абразы на покуці, асвечаныя галінкі вярбы раздавалі ўсім, хто меў у іх патрэбу. Каб не наклікаць на сябе бяды, лічылася, што калі вярба трапіла ў хату на покуць, адорваць ёю, або пазычаць камусьці было ўжо нельга.

«Не я б’ю – вярба б’е! Хіра ў лес, а здароўе ў косці!» У народных уяўленнях лічылася, што гэта дрэва ўплывае на жыццяздольнасць і здароў’е чалавека і жывёл, засцерагае ад нечысці. Іначай, чым патлумачыць жыццядзейнасць старажытнага абрада, згодна з якім «білі» (пасцёбвалі) не толькі дзяцей, каб яны хутчэй раслі, але і дарослых, каб не хварэлі. Цяжка вытлумачыць радасць, якая нараджаецца ў сэрцы, калі чуеш адвечнае:

Як лёд – на ўвесь год!«

Чароўныя словы народнай замовы!

Што яшчэ лячылі вярбой? Ліхаманка, паразіты і хворыя зубы падуладны пупышкам асвечанай вярбы. Для гэтага дастаткова было з’есці па дзевяць пупышак з асвечанай вярбы. Часам вярбу запальвалі і акурвалі ёю ад ліхаманкі хату, клалі вярбу ў ваду і тады, калі купалі ў ёй хворае дзіця. Пупышкі давалі дзецям ад гельмінтаў, попелам ад спаленай вярбы пасыпалі месца вакол калыскі навароджанага дзіцяці, каб прадухіліць усялякія негатыўныя ўздзеянні нябачных варожых сіл.

Ідзём з вярбой на могілкі. На Радаўніцу прынята віншаваць з Вялікаднем памерлых продкаў. На магілы блізкіх людзей неслі галінкі вярбы, асвечанай у царкве ў Вербную нядзелю. Галінкі клалі на могілкі, каб павіншаваць такім чынам са святам памерлых продкаў. Цяпер на гэту традыцыю практычна забыліся і замест вербаў нясуць на могілкі букеты штучных кветак, якія з часам ператвараюцца ў смецце.

Каб скацінка здаровая была, а кароўка давала шмат малачка. Для гэтага, пасля набажэнства ў Вербную нядзелю з вербамі абыходзілі хлявы. Кароўку, авечак і іншых хатніх жывёл сцябалі галінкамі, каб добра вяліся, здаровыя былі, ліхога вока не баяліся. Частку вярбы пакідалі ў хлеве, а часткай пасля выганялі скаціну на пашу ў Юр’я.

Асвячэнне вярбой агарода. Гэта абрад мог бы быць карысны для дачнікаў. Вярбе прыпісвалі здольнасці апладняць зямлю, паляпшаць яе ўраджайнасць. Для гэтага пасля выгану жывёлы вярбу ўтыкалі ў зямлю (у чатырох вуглах нівы) або разламвалі галінкі і раскладвалі іх па палях. Або выкарыстоўвалі попел ад спаленай мінулагодняй вярбы. Яго высыпалі на грады, каб забяспечыць добры ўраджай, абараніць ад шкоднікаў і ахаваць агарод ад стыхійных бедстваў. Казалі:

«Каб ураджай добры ўвосені сабраць, каб усё так хутка расло, як вярба на мяжы суседа, каб чэрві ды жукі не нападалі».

Для большай пэўнасці чыталі замову:

«Чэр* нападаіць, кор пад’ідаіць. Чэр кіпучая, чэр магучая, ідзі з нашага поля на мхі, на балоты, на гнілыя калоды, а калі ня пойдзеш, то святэй Міхайла-арханій сашлець пціц з нябес з жалезным носам. Будуць драць, кляваць, вашу жысць рашаць. Ва векі амінь».

*Чэр – чарвяк, вусень.

Вярба, як зваць суджанага? Калісьці дзяўчаты, як прыйдуць з царквы, садзіліся каля хаты на лаўку і пачыналі чакаць. Як толькі міма праходзілі якія-небудзь хлопцы з дапамогаю вербачкі варажылі: сцебануўшы незнаёмага хлопца, пыталі ў яго імя, спадзяючыся даведацца пра імя свайго суджанага. Уяўляю, як гэта выглядала б каля падхезда якога-небудзь дома ў горадзе. Ва ўсялякім разе весела. Дзяўчаты, чаму б не паспрабаваць?

«Лячэнне» дзяжы. У хаце пасля вяртання з царквы накіроўваліся да дзяжы з мэтай яе «палячыць», калі гаспадыня заўважала, што хлебнае цеста апошнім часам у ёй не ўдаецца. Падыходзічы да дзяжы, гаспадыня сцёбала яе і прамаўляла:

«Што ж ты, мая дзежачка, апошнім часам збунтавалася? Каб у табе заўжды хлеб удаваўся! Глядзі ж, каб выправілася!»

Цікава, ці дапаможа такі абрад тым гаспадыням, у якіх каструлі не хочуць варыць смачную ежу? Можа з імі таксама пагутарыць шчыра? Смех смехам, а толькі мне думаецца, што ў гэтым выпадку трэба галінкамі «лячыць» кухарку-няўмеку.

Вось такія яны, чароўныя галінкі асвечанай вярбы!

Прыемна назіраць, як у вялікім горадзе на Вербніцу ад царквы расцякаюцца чэрады святочна апранутых людзей з асвечанымі вербамі ў руках. Схадзіла ў царкву і я. Прайшлася з зацікаўленым вокам па вербным кірмашы, прыцанілася, набыла колькі вербаў і засталася задаволеная. Вярнуўшыся дадому разам з чароўнымі галінкамі, сваякам і суседзям занесла святочны, добры настрой.

Шануйце звычаі продкаў – і яны будуць спрыяць вам штодня!

Источник

Интересные факты из жизни