7 чудес башкирии на башкирском языке

Виртуальное путешествие по башкирскому языку “Семь чудес Башкортостана” (7 класс)

Тема: Башҡортостандың ете мөғжизәһе

Башҡортостандың ете мөғжизәһе менән яҡындан таныштырыу;

улар менән ғорурланыу тойғоһо уятыу һәм уларға һаҡсыл мөнәсәбәт тәрбиәләү;

уҡыусыларҙың телмәрен үҫтереү;

Йыһазландырыу: Башҡортостандың физик картаһы, слайдтар, мөғжизәләрҙең фотоһүрәтмәләре.

1. Ойоштороу мәле. Һаумыһығыҙ, уҡыусылар!

Дәрес алды шиғыры. Сәләмләйбеҙ һауаны

Именлек булһын өсөн,

Сәләмләйбеҙ Ер – әсәне

Беҙҙе туйҙырған өсөн,

Гел дуҫлыҡ булһын өсөн!

Уҡытыусы. Уҡыусылар! Беҙ бөгөн һеҙҙең менән Башҡортостан мөғжизәләрен эҙләп сәйәхәткә сығасаҡбыҙ. Беҙҙе сәйәхәткә тоғро юлдашыбыҙ, Аҡбуҙат, алып сығасаҡ. Әйҙәгеҙ уны саҡырайыҡ.( Уҡыусылар ҡулдары менән атта сабыу хәрәкәтен күрһәтәләр һәм телдәре менән ат сабып килгән тауыш сығаралар). Аҡбуҙат һүрәте.

Бына Аҡбуҙатыбыҙ осоп килеп тә етте. Аҡбуҙат һеҙгә танышмы, уҡыусылар? ( уҡыусыларҙың яуаптарын тыңлау )

3. Һүҙлек эше: слайд

Уҡыусылар, һеҙгә ниндәй һүҙҙәр таныш?

Был һүҙҙәр менән һүҙбәләнештәр, һөйләмдәр төҙөп ҡарау.

Дәфтәрҙәргә бөгөнгө числоны, көн исемен, теманы яҙып ҡуйыу.

Уҡыусылар яуап бирә: был Салауат Юлаев һәйкәле.

Бер уҡыусы үҙенең белгәндәре тураһында һөйләп бирә.

Уҡытыусы һығымта яһап ҡуя: Скульптор С. Д. Тавасиев ижад иткән был һәйкәл (архитекторы И.C.Ғәйнетдинов) баш ҡалабыҙҙың символы. Ул Ырымбур юлы менән машинала үткәндә лә, самолеттан да бик һәйбәт күренә.

Бына беренсе мөғжизәне лә таптыҡ. Дәфтәребеҙгә яҙып ҡуяйыҡ. Беренсе мөғжизә – Салауат Юлаев һәйкәле.

Уҡытыусы. Юлыбыҙҙы дауам итәбеҙ. ( тағы ла ат сабыуы тауышы ишетелә). Сәйәхәтебеҙ республикабыҙҙың төньяҡ – көнсығышына йүнәлә. Алда ниндәйҙер тау күренә. Был ниндәй тау икән? Слайдтар.

Яуап : Башҡортостандың Салауат районында Йүрүҙән йылғаһына һыйынып ҡына тәбиғәттең тылсымлы көсөнә эйә шифалы Янғантау тауы ( картала урыны күрһәтелә ).

Тауҙың нимәһе мөғжизә булырлыҡ икән?

Уҡытыусы. Күҙҙәрҙе йомоп Аҡбуҙатта еләбеҙ. Күҙҙәрҙе асайыҡ. Беҙ ҡайҙа килгәнбеҙ?

Аҡбуҙатыбыҙ беҙҙе Ғафури районына алып килгән. Бында ниндәй мөғжизә бар икән? ( Сылтырап аҡҡан шишмә тауышы ишетелә.)

Уҡыусылар үҙҙәре аңлап, дөрөҫ яуап бирәләр.

Уҡытыусы. Эйе, бы л Красноусол минерал һыуҙары. Улар нимә менән дан тота?

Уҡыусылар яуап бирә.

Уҡытыусы дөйөмләштереп ҡуя : был минерал һыуҙар кальций сульфатына, минерал тоҙҙарға һәм файҙалы микроэлементтарға бик бай. Шуның өсөн, һыуҙы дауалау өсөн дә ҡулланалар.

Уҡытыусы. Күҙҙәрҙе йомоп, сәйәхәтебеҙҙе дауам итәбеҙ. Башҡортостандың көньяғында урынлашҡан Бөрйән районына килеп еттек. Ниндәй мәмерйә был? Унда нимә бар икән? Әйҙәгеҙ, инеп ҡарайыҡ.

Был ни ғәләмәт? Ниндәй һүрәттәр был?

Уҡытыусы өҫтәлмә мәғлүмәт бирә : Еребеҙҙең йөҙөк ҡашы булған, 2 саҡрымдан ашыу оҙонлоҡҡа һуҙылған, данлыҡлы мөһабәт Шүлгәнташ мәмерйәһе. 1959 йылда унда таш быуаттың тәүге палеолит осоронда, йәғни беҙҙең эраға тиклем 40 – 10 мең йылдар элек, йәшәгән тәүтормош кешеләренең мәмерйә стенаһына төшөрөлгән һүрәттәре табылғас, ул бөтә донъяла танылыу таба. Мәмерйә стеналарында ҡыҙыл буяу (охра) менән ҡыр а ғай ат, мамонт, носорог һүрәттәре эшләнгән.

Уҡыусылар яуап бирә : Шүлгән – ул Урал батырҙың ағаһы.

Уҡытыусы. Ә Урал батырҙы беҙ ҡайҙан беләбеҙ?

Уҡыусылар : Башҡорт халҡының « Урал батыр» тигән бөйөк эпосы барлығы тураһында әйтәләр. Унда Урал батыр бөтә кешелектең, ер йөҙөндәге тереклектең үлемһеҙлеге өсөн көрәшә.

Уҡыусылар : «Урал батыр» эпосы – башҡорт халҡының баш китабы. Ул 1910 йылда Мөхәмәтшә Буранғолов тарафынан яҙып алына. Эпос 4576 поэтик юлдан тора.

Тағы ла бер мөғжизәбеҙҙе таптыҡ. Ул « Урал батыр» эпосы.

Уҡыусылар: Был – ҡурай моңо.

Уҡыусылар һеҙ уны тағы ла ҡайҙа күргәнегеҙ бар?

Уҡыусылар : Ҡурай үләне башҡорт халҡының символы. Уның ете тажы, берләшкән ете ырыуҙы символлаштыра. Башҡортостандың флагында ла, гербында ла ҡурайҙың ете тажы һүрәтләнгән.

Уҡыусылар, был ниндәй тауыш?

Уҡыусылар : Был бал ҡорттарының гөжләүе.

Уҡытыусы. Улар нимә эшләй? Ни өсөн сәскәләргә ҡунғандар?

Уҡыусылар : Улар сәскәләрҙән бал йыя.

Ә балды бал ҡорттары нимәнән йыя?

Ниндәй балдар була?

Башҡорт балы тураһында шиғыр уҡыу:

Башҡорт ере – урман – дала,

Башҡорт балҡайы – дауа.

5. Ҡабатлау. Шулай итеп, беҙ һеҙҙең менән Башҡортостандың ете мөғжизәһен табып бөттөк. Ҡабатлап үтәйек. Схема буйынса әйтеп үтеү.

Читайте также:  Инглиш так просто английский язык легко

6. Тәрбиәүи момент : Эйе, беҙ Аҡбуҙат ярҙамында Башҡортостандың ете мөғжизәһен дә таптыҡ, улар менән яҡындан таныштыҡ. Ләкин беҙҙең иң ҙур бурысыбыҙ ҡалған бит. Ул ниндәй бурыс?

Нығытыу. Уҡыусылар беҙ бөгөн күп кенә мәғлүмәттәр менән таныштыҡ, яңы һүҙҙәр үҙләштерҙек. Ә хәҙер уларҙы онотмаҫ өсөн нығытыу күнегеүҙәрҙе эшләп алайыҡ.

Фигураға «башҡорт балы» ниндәй һорауына яуап биргән һүҙҙәр яҙ.

1. Урынлашҡан, районында, Янғантау, Салауат, шифаханаһы.

Уҡыусыларҙың яуаптарын тыңлау, баһалау.

Уҡыусыларҙың бөгөнгө дәрестә нимә эшләүҙәре тураһында һорашыу.

8. Дәресте йомғаҡлау :

9. Өй эше : бөгөнгө дәрес буйынса викторина һорауҙары әҙерләп килергә.

Источник

Внеклассное мероприятие « Семь чудес Башкортостана. Башкирский мёд» (на башкирском языке).

Внеклассное мероприятие « Семь чудес Башкортостана. Башкирский мёд» (на башкирском языке).

Тирә – яғыбыҙ сәскәләргә күмелгән болон. Болон буйлап атлайыҡ. Бәлки, сәскәләр араһында яталыр беҙҙең мөғжизә?(Бал ҡорттарының гөжләүе ишетелә).

Уҡыусылар, был ниндәй тауыш?

Был бал ҡорттарының гөжләүе.

1-се уҡыусы. Улар нимә эшләй? Ни өсөн сәскәләргә ҡунғандар?

2-се уҡыусы : Улар сәскәләрҙән бал йыя.

1-се уҡыусы : Нимә инде ул?

2-сеуҡыусы : Башҡорт балы.

1-се уҡыусы : Нимә ул бал?

1-се уҡыусы : Ә балды бал ҡорттары нимәнән йыя?

2-се уҡыусы : Ниндәй балдар була?

Укыусылар бал тура һ ында шиғырҙар һөйләй
3-сө уҡыусы
Гиҙеп туғай-болондарҙы
Йыяһың сәскә һутын,
Бөтә донъяға танытып
Арттырҙың милләт ҡотон.
4-се уҡыусы

Ҡояш нурына мансылған
Алтынһыу һары төҫтә,
Кәрәҙеңә бал тулғансы
Кәрәк уңғанлыҡ, көс тә.

Нескә билең биштән быуып
Көн буйы етә эшең!
Шуғалырҙа йыйған балың
Татлы,хеҙмәт емешең!
6-сы уҡыусы

Күккә күтәреп маҡтарлыҡ
Тырыш, етеҙ бал ҡортон!
Исемеңә есемеңде
Тап ҡылһаңсы, баш ҡортом!

7-се уҡыусы
Нисек итеп биҙмәйҙәр,
Бер туҡтауһыҙ безләйҙәр.
Безләшеп, улар беҙгә
Сәскәнән бал эҙләйҙәр.

8-се уҡыусы
Осалар болон буйлап
Бал ҡорто һәм күбәләк.
Ҡайҙа йәмле бигерәк,
Баллы сәскә күберәк.

9-сы уҡыусы
Бик эшсән бер халыҡ
Беҙгә бирә тәмле аҙыҡ.
Сәскәләрҙән һут йыя,
Матур кәрәҙҙәр ҡоя.
Кәрәҙҙәрен мөлдөрәмә
Балға тултырып ҡуя,
Баҡсала ғына йорто,
Ә исеме – бал ҡорто.


10 сы уҡыусы

Бик тә тәмле
Бал, бал,
Әсәй, сәйгә
Һал, һал.
Ауырымам
Ҡыш-ҡыш,
Бал ашаһам
Йыш-йыш

1-се һәм 2 –се алып барыусы сығышы

Сифаты яғынан бөтә донъяла юғары баһалана. Башҡорт бал ҡортоноң да ҡиммәте ҙур. Башҡорттар бик борондан солоҡсолоҡ менән шөғөлләнгән.

Башкирский мёд известен многим,
Такого вкуса нет нигде!
За морем выбран людом строгим,
Оценку ставят “пять” везде!

Только летом каждый год

В улья пчелы носят мед

Золотой, душистый, сладкий…

Не для вас ли он, ребятки?

В нем лекарства, витамины

От простуды и ангины.

Сильными хотите быть?

Значит, мед должны любить!

А еще сказать вам, дети,

Если вызван интерес.

Много есть чудес на свете!

Мед же – чудо из чудес

Уҡыусылар доклад формаһында укыйҙар;

Египетта балды аҙыҡты консервалауҙа ҡулланғандар. Бигерәктә алыҫ походта,косметикала, ауырыуҙарҙы дауалауҙа ҡулланғандар.

Һ индостанда балды йылан ағыуына ҡаршы ҡулланғандар.

Грецияла ла балды яҡшы белгәндәр һәм киң ҡулланғандар. Александр Македонский үлгәс, уның тәне боҙолмаһын өсөн, балға һалып(йәйҙең эҫе көндәрендә) Александрия ҡалаһына алып барғандар(2500км).

Ҡытайҙа ла балды дарыу итеп ҡулланғандар:эске органдарҙы дауалаған-дар,температураны төшөргәндәр,хәлһеҙ кешеләрҙе дауалағандар.Балды күп ҡулланған кешеләр йәшәргән һәм оҙаҡ йәшәгән.

Япондар балды тәбиғи продукттың короле тип атағандар.Улар ҙа балды дауалауҙа киң ҡулланғандар.

Япониялағы Хиросима һәм Нагасаки ҡалаларына атом һөжүменән һуң,

япон ғалимдары халҡына бал ашарға тәҡдим иткәндәр. Япониялағы һәр уҡыусы хөкүмәт тарафынан көн һайын бер ҡалаҡ бал ашай.Японияла егәрле бөжәккә- ҡортҡа һәйкәл ҡуйылған. Ундай һәйкәл Польшала ла бар.

Балалар аҙығында балдың әһәмиәте бик ҙур.

Башҡорт балы донъя кимәлендә лә ҙур урын биләй.

Башҡорт балы- күп һанлы йәрминкәләр һәм күргәҙмәләр еңеүсеһе.

Беренсе тапҡыр башҡорт балы 1900 йылда Францияла Бөтә Донъя Париж йәрминкәһендә алтын миҙал менән бүләкләнә.

– 1961 йылда Эрфурт ҡалаһында ( Германия) – алтын миҙал;

– 1965 йылда Бухарест ҡалаһында көмөш миҙал;

– 1971 йылда Мәскәү ҡалаһында Халыҡ-ара Апимондия конгресында алтын миҙал;

-2002 йылда Берлинда « Йәшел аҙна» күргәҙмәһендә юғары награда;

күргәҙмә-йәрминкәһендә юғары награда яулай.

-2009 йылда Башҡортостандың Ете мөғжизәһенең береһе булды.

Бал байрамын дауам итеп выставка күрһәтелә. Бер уҡыусы умартасының эш ҡоралдарын күрһәтә. Бал һәм бал ҡорттары менән презентация күрһәтелә.

Всем башкирский мед и звестен

Он и вкусен и полезен

Читайте также:  Xiaomi band 4c как настроить русский язык

Все конфеты марс и сникерс

Источник

Презентация по башкирскому языку ” Семь чудес Башкортостана”

Описание презентации по отдельным слайдам:

Семь чудес Башкортостана

Башкирский мед Башкортостан – единственное место на Земле, где сохранилось бортевое пчеловодство (добыча дикого лесного меда). Ученые многих стран изучают состав Башкирского меда, но искусственно создать подобное лекарство пока не удается. Уникальность Башкирского меда состоит в многообразии целебных свойств. Он собирается с растений, которые являются природным лекарственным сырьем. Кроме обычных видов лекарственных растений в Башкортостане произрастают очень редкие виды (типчак, горицвет весенний, тимофеевка степная, полынь шелковистая, прострел раскрытый, ковыль волосатик, оносма простая, чабрец, овсец пустынный, василистник, астра альпийская).

Памятник Салавату Юлаеву Памятник Салавату Юлаеву является самой большой скульптурой всадника в Европе. Его высота достигает 9,8 метра, вес — 40 тонн. Кроме того, изображение памятника Салавату Юлаеву является центральным элементом в Гербе Республики Башкортостан. Считается, что памятник Салавату Юлаеву стал самым лучшим творением скульптора Тавасиева, который работал над ним на протяжении 30 долгих лет. Скульптура отливалась на Ленинградском заводе «Сонументскульптура», в качестве материала был использован бронзированный чугун. Отливали памятник в течение полутора месяцев.

Курай Когда одним из семи чудес Башкортостана был объявлен курай, в поддержку национального музыкального инструмента на сцену Конгресс-холла вышло огромное количество кураистов самого разного возраста. Мелодия «Уралым» в их исполнении никого не оставила равнодушным. Курай изготавливается из стебля растения, которое так и называется «курай», различных металлов, а в настоящее время широкое распространение получил деревянный курай

Гора Янган-Тау Янган-Тау в переводе с башкирского «горящая гора». На вершине этой горы на высоте 413 метров над уровнем моря располагается уникальный курорт России – золотая здравница Башкортостана «Янган-Тау». Только там находится единственное известное в России месторождение горячих газов, выделяющихся из недр в виде сухих и паровоздушных струй.

Капова пещера (Шульган-Таш) Эта пещера – одна из крупнейших пещер на Южном Урале. Огромный вход в нее (в виде сорокаметровой арки) поражает воображение. В 1959 году в Каповой пещере нашли уникальные наскальные рисунки, возраст которых почти 20 тысяч лет, это свидетельствует о проживании здесь древних племен. Она специально оборудована для проведения исследовательских работ. Кроме того, здесь работает Музей Каповой пещеры и скоро откроется спелеологическая лаборатория. Пещера Шульган-Таш одна из признанных «столиц» туризма, ведь там внутри очень красиво. Однако основной «специальностью» Шульгана остается прежняя – служение науке.

Эпос «Урал-батыр» Эпос «Урал-батыр» как образец мифологического мировосприятия несомненно содержит символы и имеет несколько смысловых уровней, которые доступны только внимательному взору культурологов и фольклористов. Этот эпос — своеобразная энциклопедия жизни древних башкир — обеспечивал восхождение их потомков от индивидуального опыта к духовно-практическому опыту народа. Читая эпос, можно наметить контуры широкой географии миграции древних предков башкир.

Красноусольские минеральные источники Известные своими целебными свойствами еще с давних времен Красноусольские минеральные источники, на которых возник знаменитый курорт «Красноусольск». Уникальность Красноусольского курорта в том, что здесь на площади всего в 15 га из недр земли выбивают около 250 родников минеральных вод. Каждый из них отличается по набору специфических микроэлементов и обладает неповторимым воздействием на организм человека.

Башкортостан имеет бескрайние просторы и бесчисленных богатства, которые нам с вами необходимо беречь и преумножать. А самое большое богатство Башкортостана это его люди. И пусть на твоей земле, Башкортостан, всегда процветает мир и дружба, пусть хватит места для всех народов, населяющих этот удивительный край!

Номер материала: ДБ-801870

Не нашли то что искали?

Вам будут интересны эти курсы:

Оставьте свой комментарий

Подарочные сертификаты

Ответственность за разрешение любых спорных моментов, касающихся самих материалов и их содержания, берут на себя пользователи, разместившие материал на сайте. Однако администрация сайта готова оказать всяческую поддержку в решении любых вопросов, связанных с работой и содержанием сайта. Если Вы заметили, что на данном сайте незаконно используются материалы, сообщите об этом администрации сайта через форму обратной связи.

Все материалы, размещенные на сайте, созданы авторами сайта либо размещены пользователями сайта и представлены на сайте исключительно для ознакомления. Авторские права на материалы принадлежат их законным авторам. Частичное или полное копирование материалов сайта без письменного разрешения администрации сайта запрещено! Мнение администрации может не совпадать с точкой зрения авторов.

Читайте также:  Content manager assetto corsa русский язык

Источник

7 чудес Башкортостана

В 2009 году программа “Салям” телерадиокомпании “Башкортостан” был проведён конкурс на определение семи чудес Башкортостана. Для участия в конкурсе было предложено 180 объектов, по итогам конкурса было выбрано семь объектов.
В Башкирском издательстве «Китап» был издан фотоальбом «Семь чудес Башкортостана», составленный на 3-х языках русском, башкирском и английском. В фотоальбоме 7 глав, в каждой из которой рассказывается об одном из башкирских чудес.
В список семи чудес Башкортостана вошли:
1. Памятник Салавату Юлаева
Знаменитая скульптура художника С. Д. Тавасиева, посвящённая национальному герою Башкортостана Салавату Юлаеву и являющая символом города и нации. Находится в городе Уфа на высоком правом берегу реки Белой.

2. Курай
Национальный башкирский и татарский духовой инструмент. Имеет несколько разновидностей, отличающихся конструкцией и материалом изготовления. Существует Союз кураистов РБ, призванный сохранить и укрепить наследие этого музыкального символа нашей родины.

3. Эпос “Урал-батыр”
Самый известный башкирский эпос, уходящий корнями в мифологию многотысячелетней давности. Передавался из ус в уста поэтами-сэсэнами, и был записан М. А. Бурангуловым (1910 год).

4. Пещера Шульган-Таш
Башкирия богата на пещеры, но самая известная это Капова пещера, известная рисунками первобытных людей палеолита. Пещера находится на берегу реки Белой в одноименном заповеднике.

5. Башкирский мёд
Уникальность Башкирского меда состоит в его вкусе и особых целебных свойствах. Мёд собирается с очень редких видов растений особым видом пчел. В Башкортостане сохранилось бортевое пчеловодство.

6. Гора Янгантау
Это гора – памятник природы. Янгантау переводится как горящая гора. На вершине этой горы на высоте 413 метров над уровнем моря располагается курорт «Янган-Тау». Это единственное известное в России месторождение горячих газов, выделяющихся из недр в виде сухих и паровоздушных струй.

7. Красноусольские минеральные источники
Уникальные источники с целебными свойствами. Курорт Красноусольск создался уже в 1924 году. Является гидрологическим памятником природы.

Источник

7 чудес Башкортостана

Да, есть такой альбом, а материалы в него собирали после конкурса, организованного с целью выбрать эти самые-самые 7 чудес (2009 год). Ведь край у нас красивый, богатый, и чудес в нём явно больше.

Было проведено голосование, в котором жители из 180 объектов вычленяли тех самых победителей.

Итак, представляем вашему вниманию 7 чудес Башкортостана.

1. Памятник Салавату Юлаеву

Знаменитая скульптура художника С. Д. Тавасиева, символ города и нации. (Писали о ней здесь.) Находится на высоком правом берегу реки Белой и при въезде в Уфу выделяется на фоне пейзажа горделивыми линиями и величественными формами.

2. Курай

Национальный башкирский и татарский инструмент. Каждый житель республики хоть раз слышал тонкую и душевную игру на этом духовом инструменте. Существует Союз кураистов РБ, призванный сохранить и укрепить наследие этого музыкального символа нашей родины.

3. Эпос «Урал-батыр»

Самый известный башкирский эпос, уходящий корнями в мифологию многотысячелетней давности. Передавался из ус в уста поэтами-сэсэнами, и был записан М. А. Бурангуловым (1910 год) Является памятником словесности, несет в себе множество символов и образов, числится кандидатом на включение в ЮНЕСКО. К сожалению, первый вариант (рукописный) не сохранился, но машинописный оригинал с пометками хранится в архиве Уфимского центра РАН.

4. Пещера Шульган-Таш

Башкирия богата на пещеры, но самая известная это Капова пещера, известная рисунками первобытных людей палеолита. Пещера находится на берегу реки Белой в одноименном заповеднике, и в данное время, к сожалению, закрыта для посещений с целью сохранить рисунки. Но сам заповедник очень красив и открыт для свободного прохода. О других пещерах вы всё узнаете из материала Куватовой Е. Серпиевский пещерный град: покоряем подземное царство!

5. Башкирский мёд

В нашем крае бортевое пчеловодство развивается с самых древних времён. Это доказано благодаря найденному набору пчеловода, возраст которого составляет 1500 лет. Мёд Башкирии заслуживает высоких оценок в основном благодаря уникальной дикой бурзянской пчелы, которая устойчива к морозу и всяким пчелиным болезням. Ежегодно в нашей республике добывается 5-6 тыс. тонн вкуснейшего мёда.

6. Гора Янгантау

7. Красноусольские минеральные источники

Уникальные источники с целебными свойствами. Курорт Красноусольск создался уже в 1924 году. Инвалиды ВОВ получали там лечение. Является гидрологическим памятником природы.

Источник

Интересные факты из жизни